Trafik Kazalarında Sigorta Şirketinin Rücu Hakkı

Trafik kazaları, yalnızca maddi hasar ve bedensel zararlarla sınırlı kalmayan; sigorta hukuku, borçlar hukuku ve tazminat hukuku bakımından da önemli sonuçlar doğuran olaylardır. Kazanın ardından zarar gören üçüncü kişilere yapılan sigorta ödemeleri çoğu zaman sürecin sona erdiği izlenimini yaratsa da, bazı hâllerde sigorta şirketleri açısından rücu hakkı gündeme gelmektedir.

Sigorta şirketinin rücu hakkı; ödediği tazminatı, belirli şartların varlığı hâlinde, sigortalıya veya kazaya sebebiyet veren sürücüye geri istemesine imkân tanıyan hukuki bir mekanizmadır. Uygulamada bu hak, özellikle sürücüler ve araç işletenleri bakımından ciddi mali sorumluluklar doğurabilmektedir.

Aygören Hukuk, trafik kazalarından kaynaklanan rücu davalarında; sigorta şirketleri ile sigortalılar arasındaki uyuşmazlıklarda, Konya avukat tecrübesiyle müvekkillerine etkin ve kapsamlı hukuki destek sunmaktadır.

1. Sigorta Şirketinin Rücu Hakkı Nedir?

Rücu hakkı, sigorta şirketinin zarar görene ödediği tazminat bedelini, kanunda veya sigorta sözleşmesinde belirtilen şartların gerçekleşmesi hâlinde, sigortalıdan veya sorumlu üçüncü kişiden talep edebilmesini ifade eder.

Bu hak, sigorta şirketinin zararı nihai olarak üstlenmesini değil; kusurlu veya hukuka aykırı davranışı bulunan kişiye mali yükün yöneltilmesini amaçlar. Trafik kazaları bakımından rücu hakkı, özellikle zorunlu mali sorumluluk sigortası (ZMSS) ve kasko sigortası kapsamında gündeme gelir.

2. Trafik Kazalarında Rücu Hakkının Hukuki Dayanağı

Sigorta şirketinin rücu hakkının temel dayanakları şunlardır:

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
• Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları
• Kasko Sigortası Genel Şartları

Bu düzenlemeler ile sigorta şirketinin hangi hâllerde rücu edebileceği açık şekilde belirlenmiştir. Ayrıca Yargıtay içtihatları, rücu şartlarının yorumlanmasında uygulamaya yön vermektedir.

3. Zorunlu Trafik Sigortasında Rücu Sebepleri

Zorunlu trafik sigortasında sigorta şirketinin rücu edebileceği hâller sınırlı sayıda olup, genel şartlarda açıkça düzenlenmiştir. Başlıca rücu sebepleri şunlardır:

• Sürücünün alkollü veya uyuşturucu madde etkisi altında araç kullanması
• Sürücünün ehliyetsiz olması
• Kazanın kasten meydana getirilmesi
• Aracın çalınmış veya gasp edilmiş olması
• Kazadan sonra olay yerinin terk edilmesi
• Aracın, poliçede belirtilen kullanım amacına aykırı şekilde kullanılması

Bu hâllerin varlığı ispatlandığında, sigorta şirketi yaptığı ödemeleri sürücüye veya işletene rücu edebilir.

4. Kasko Sigortasında Rücu Hakkı

Kasko sigortası, zorunlu olmayıp taraflar arasındaki sözleşmeye dayanır. Bu nedenle rücu sebepleri, büyük ölçüde kasko poliçesi ve genel şartlar ile belirlenir.

Kasko sigortasında sık karşılaşılan rücu hâlleri şunlardır:

• Sürücünün ağır kusuru
• Alkol veya uyuşturucu etkisi
• Ehliyetsiz araç kullanımı
• Kaza sonrası gerçeğe aykırı beyanda bulunulması
• Sigortalının hasarı kasten artırması

Bu durumlarda sigorta şirketi, sigortalıya ödediği bedeli geri talep edebilir.

5. Rücu Davası Nedir?

Rücu davası, sigorta şirketinin ödediği tazminat bedelini geri almak amacıyla açtığı alacak davasıdır. Davada, rücu sebebinin varlığı ve yapılan ödemenin hukuka uygunluğu ispatlanmalıdır.

Rücu davaları; teknik bilirkişi incelemeleri, kusur tespiti ve poliçe hükümlerinin yorumlanmasını gerektirdiğinden, uygulamada karmaşık süreçler içerebilmektedir.

6. Rücu Davasında İspat Yükü

Rücu davalarında ispat yükü kural olarak sigorta şirketine aittir. Sigorta şirketi;

• Rücuya dayanak teşkil eden fiilin gerçekleştiğini,
• Bu fiil ile kaza arasında illiyet bağının bulunduğunu,
• Zarar görene ödeme yapıldığını

ispatlamak zorundadır. İspat edilemeyen rücu talepleri mahkeme tarafından reddedilmektedir.

7. Rücu Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Rücu davalarında görevli mahkeme, uyuşmazlığın niteliğine göre Asliye Hukuk Mahkemesi veya Asliye Ticaret Mahkemesi olabilir. Tarafların tacir olması ve uyuşmazlığın ticari işten kaynaklanması hâlinde ticaret mahkemeleri görevli kabul edilmektedir.

Yetkili mahkeme ise genellikle davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Yetki kurallarının doğru belirlenmesi, davanın usulden reddedilmemesi açısından büyük önem taşır.

8. Rücu Hakkında Zamanaşımı Süreleri

Sigorta şirketinin rücu hakkı, her durumda sınırsız değildir. Zamanaşımı süreleri; rücu sebebine ve hukuki niteliğe göre değişmektedir.

Uygulamada rücu talepleri bakımından genellikle 2 yıllık ve 10 yıllık zamanaşımı süreleri gündeme gelmektedir. Zamanaşımı süresinin kaçırılması, rücu talebinin tamamen ortadan kalkmasına yol açabilir.

9. Rücu Talebine Karşı Savunma İmkânları

Sigortalı veya sürücü, rücu talebine karşı çeşitli hukuki savunmalar ileri sürebilir. Bunlar arasında:

• Rücu sebebinin gerçekleşmediği,
• Kusurun bulunmadığı veya daha düşük olduğu,
• Zamanaşımının dolduğu,
• Ödemenin hatalı yapıldığı

gibi itirazlar yer almaktadır. Bu savunmaların etkin şekilde ileri sürülmesi, rücu davasının sonucunu doğrudan etkileyebilir.

10. Trafik Kazalarında Rücu Davalarında Hukuki Destek

Sigorta şirketinin rücu hakkına ilişkin davalar; sigorta mevzuatına, Yargıtay içtihatlarına ve teknik kusur değerlendirmelerine hâkimiyet gerektirir. Hatalı yürütülen bir süreç, yüksek tutarlı mali yükümlülüklere neden olabilir.

Aygören Hukuk, trafik kazalarından kaynaklanan rücu davalarında; sigorta şirketleri ve sigortalılar adına kapsamlı hukuki danışmanlık sunmakta, Konya avukat kadrosuyla süreci titizlikle yürütmektedir.

SONUÇ

Trafik kazalarında sigorta şirketinin rücu hakkı, zarar görene yapılan ödemenin ardından sürecin tamamen sona ermediğini göstermektedir. Kanunda ve sigorta sözleşmelerinde öngörülen şartların gerçekleşmesi hâlinde, sigorta şirketleri önemli tutarlarda rücu talepleriyle karşı tarafa yönelebilmektedir.

Bu nedenle rücu taleplerinin hukuki dayanaklarının doğru analiz edilmesi, zamanaşımı ve ispat koşullarının titizlikle değerlendirilmesi büyük önem taşır. Hak kaybı yaşanmaması adına, alanında deneyimli bir avukattan hukuki destek alınması gereklidir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Sigorta şirketi her trafik kazasında rücu edebilir mi?
Hayır. Rücu hakkı, yalnızca kanunda ve poliçede belirtilen hâllerin varlığı durumunda kullanılabilir.

2. Alkollü araç kullanımı rücu sebebi midir?
Evet. Alkollü araç kullanımı, en sık karşılaşılan rücu sebeplerindendir.

3. Rücu davası kime karşı açılır?
Rücu davası; sürücüye, araç işletenine veya sigortalıya karşı açılabilir.

4. Rücu davasında zamanaşımı ne kadardır?
Somut olaya göre değişmekle birlikte, genellikle 2 veya 10 yıllık zamanaşımı süreleri uygulanır.

5. Rücu davasında avukatla çalışmak zorunlu mudur?
Zorunlu değildir; ancak teknik ve mali sonuçları ağır olabileceğinden, deneyimli bir Konya avukat ile sürecin yürütülmesi büyük avantaj sağlar.